ทะเลสาบสงขลามีทรัพยากรสัตว์น้ำหลากหลายชนิด ทั้งสัตว์น้ำเค็ม สัตว์น้ำกร่อยและน้ำจืดหมุนเวียนตลอดปี จึงเป็นแหล่งผลิตอาหารสัตว์น้ำที่สำคัญแห่งหนึ่งทางภาคใต้ของประเทศไทย ผลผลิตสัตว์น้ำจากทะเลสาบสงขลา เช่น กุ้งก้ามกราม ปลากะพงขาว ฯลฯ นอกจากเป็นอาหารของคนในพื้นที่แล้วยังเป็นสินค้าส่งขายไปยังภาคกลางและประเทศใกล้เคียงอีกด้วย เพราะฉะนั้น การเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรสัตว์น้ำในทางเพิ่มขึ้นหรือลดลง ย่อมจะมีผลกระทบต่ออาชีพของราษฎรธ์รอบทะเลสาบ ซึ่งการเปลี่ยนแปลงชนิดและปริมาณของทรัพยากรสัตว์น้ำในทะเลสาบสงขลามีสาเหตุมาจากปัจจัยหลัก 2 ประการคือ ความสมดุลย์ตามธรรมชาติและจากผลการกระทำของมนุษย์
    กุ้งทะเล นับเป็นทรัพยากรสัตว์น้ำที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจและมีผลผลิตสูง กุ้งทะเลหลายชนิดเข้ามาเจริญเติบโตเป็นผลผลิตของทะเลสาบตลอดปี มีปริมาณมากน้อยแตกต่างกันในแต่ละเดือนหมุนเวียนไปตามฤดูกาลและสภาวะแวดล้อมตามวงจรชีวิตของกุ้งแต่ละชนิด
ชนิดกุ้งทะเลที่พบในทะเลสาบสงขลา

กุ้งที่มีขนาดใหญ่และมีราคาแพง ประกอบด้วย
1. กุ้งหางแดงหรือกุ้งแชบ๊วย (Penaeus merguiensis   De Man, 1888) ในทะเลสาบสงขลาจะพบกุ้งชนิดนี้อาศัยอยู่ตั้งแต่ขนาดเล็ก ความยาว 3.5 ซม. จนถึงตัวเต็มวัยที่มีความยาวตลอดตัว 17.4 ซม. (ความยาวเปลือกหัว 3.6 ซม.) ตั้งแต่ปากทะเลสาบไปจนถึงอำเภอปากพะยูน ความเค็มตั้งแต่ 7-34 ppt. พบได้ตลอดปี แต่จะพบมากช่วงเดือนเมษายน-พฤษภาคมของทุกปี การซื้อขายแบ่งออกเป็น 3 ขนาด คือ ขนาดเล็กความยาวตลอดตัว 3-4 เซนติเมตร กุ้งขนาดกลางความยาวตลอดตัว 8-10 เซนติเมตร และกุ้งขนาดใหญ่ความยาวตลอดตัว 11-17 เซนติเมตร กุ้งขนาดใหญ่จะมีน้ำหนักระหว่าง 11-42.9 กรัม
2. กุ้งกุลาดำ (Penaeus monodon   Fabricius, 1798) พบทั้งในทะเลสาบตอนนอกที่มีความเค็มสูง (30-33 ppt.) และทะเลสาบตอนในที่มีความเค็มต่ำ (2-7 ppt.) ทะเลสาบสงขลามีปริมาณผลผลิตของกุ้งกุลาดำสูงขึ้นมากหลังจากที่มีบ่อเลี้ยงกุ้งกุลาดำรอบทะเลสาบเพิ่มขึ้น ขนาดสูงสุดคือขนาด 20 ซม. น้ำหนัก 70.5 กรัม อยู่ได้ทั้งในความเค็มสูงและความเค็มต่ำ ผลผลิตรอบทะเลสาบมันจะไม่ต่ำกว่า 100 กิโลกรัม กุ้งกุลาดำเป็นกุ้งที่มีราคาสูงกว่ากุ้งทุกชนิดในทะเลสาบ
3. กุ้งกุลาลาย (Penaens semisulcatus   De Haan, 1844) พบในทะเลสาบตอนนอก (ความเค็มสูง 30-33 ppt.) มากกว่าในทะเลสาบตอนใน (ความเค็มต่ำ 2-7 ppt.) ขนาดอยู่ระหว่าง 10-17 เซนติเมตร

กุ้งขนาดเล็กและปานกลางเป็นกลุ่มกุ้งที่มีขนาดโตเต็มที่ไม่เกิน 17 เซนติเมตร ประกอบด้วย

1. กุ้งหัวมันหรือกุ้งเหลือง (Metapenaeus brevicornis   H. Milne Edwards, 1837) มีผลผลิตเป็นปริมาณมากในเดือนมีนาคม-เมษายน ในปี 2540 พบกุ้งหัวมันเกือบตลอดปีทั้งในทะเลสาบตอนในและในทะเลสาบตอนนอก มีผลผลิตตลอดปีประมาณ 6.5 ตัน
2. กุ้งหัวมัน (Metapenaeus tenuipes   Kubo, 1949) ที่พบในปริมาณมาก มี 2 ช่วงคือ ช่วงแรกเดือนกุมภาพันธ์ - มีนาคม และช่วงที่สองเดือนกรกฎาคม - สิงหาคม ในเดือนเมษายนกุ้งหัวมันจะมีขนาดเฉลี่ย 4.5 เซนติเมตรขึ้นไป และในเดือนกรกฎาคมจะมีขนาด 6.6 เซนติเมตรขึ้นไป ในช่วงเดือนกรกฎาคม - สิงหาคม จะมีกุ้งรุ่นใหม่เข้ามาเป็นผลผลิตปริมาณมากและมีขนาดใหญ่ ในเดือนพฤศจิกายนสามารถส่งไปขายยังต่างประเทศ เช่น มาเลเซียและสิงคโปร์ ได้อีกด้วย
3. กุ้งตะกาดขาว (Metapenaeus moyebi    Kishinouye , 1896) ในทะเลสาบจะเรียกว่ากุ้งหัวแข็ง เป็นกุ้งขนาดเล็ก มีขนาดไม่เกิน 10 เซนติเมตร พบในปริมาณมากเกือบตลอดปี ช่วงที่มีผลผลิตต่ำหรือแทบไม่พบเลยอยู่ระหว่างเดือนมกราคม - กุมภาพันธ์ เดือนที่มีผลผลิตสูงคือเดือนมีนาคม พฤศจิกายน และเดือนตุลาคม - ธันวาคม มีปริมาณวันละไม่น้อยกว่า 5,000 กิโลกรัม กุ้งชนิดนี้มีราคาต่ำเนื่องจากมีขนาดเล็ก และเปลือกแข็ง นิยมนำไปทำเป็นกุ้งแก้ว ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของทะเลสาบสงขลา ส่งขายในตลาดภาคกลาง และอำเภอหาดใหญ่ ปริมาณการจับกุ้งในทะเลสาบสงขลา

     ปริมาณการจับกุ้งทะเลจากแหล่งรับซื้อสัตว์น้ำรอบทะเลสาบในปี 2542 และ 2543 ในปี 2542 นั้น น้ำในทะเลสาบมีความจืด กร่อย และเค็มสลับกันตามปกติ ทำให้มีผลผลิตกุ้งแชบ๊วยปริมาณมากกว่าปี 2543 ซึ่งเป็นปีที่มีน้ำจืดเกือบตลอดปี เนื่องจากเป็นปีที่มีน้ำฝนและน้ำท่าในปริมาณมาก มีผลให้ผลผลิตกุ้งกุลาดำสูงขึ้นมากในเดือนธันวาคม เพราะนากุ้งถูกน้ำท่วมพัดพาเอากุ้งกุลาดำลงมาที่ทะเลสาบสงขลา ในกลุ่มกุ้งเล็ก กุ้งหัวมันจะเป็นกลุ่มที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนจากสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ขณะที่กุ้งตะกาดขาว (Metapenaeus moyebi) ซึ่งเป็นกุ้งประจำถิ่นสามารถอาศัยอยู่ได้ในความเค็มกว้างจะมีผลผลิตค่อนข้างคงที่

เปรียบเทียบปริมาณผลการจับกุ้งแต่ละเดือนตลอดปี 2542 และปี 2543 (หน่วย : กิโลกรัม)

เอกสารอ้างอิง
อังสุนีย์ ชุณหปราณ และจุฬาภรณ์ รัตนไชย. 2544. สภาวะการประมงกุ้งทะเลที่มีค่าทางเศรษฐกิจของทะเลสาบสงขลา. เอกสารวิชาการฉบับที่ 7/2544. สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง, กรมประมง, กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 17 หน้า.
อังสุนีย์ ชุณหปราณ. 2539. ประเมินผลการจับสัตว์น้ำจากทะเลสาบสงขลา ปี 2537-2538. เอกสาร วิชาการฉบับที่ 4/2539.สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ชายฝั่ง, กรมประมง, กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 32 หน้า.